Religieus determinisme en morele paralyse

Wie gelooft dat God de wereld heeft geschapen en de mens en alles erop, eronder, ernaast en ertussen, heeft het gemakkelijk. Het wordt nog gemakkelijker als je daarboven ook nog gelooft dat alles voorbestemd is, zoals sommige protestanten en moslims. In feite is moraliteit voor hen een onmogelijke kwestie.

Met de voorbestemdheid in het achterhoofd hoef je niks te doen. Alles wat gebeurt is vooraf bepaald en er iets aan proberen veranderen is jezelf als gelijke van God beschouwen. Een luxe, zeg maar, om niks te moeten doen. Ligt er iemand gewond op de grond door een ongeval, dan is het toch simpelweg godslasterlijk als je die persoon gaat helpen! Is dat niet wat die god heeft bedoeld met die persoon? Wie ben jij om Gods plannen met die persoon te dwarsbomen?

Wie als gelovige ziek wordt, heeft pech: ’t is Gods bedoeling jouw ziek te maken (als straf, als beproeving of om een ondoorgrondelijke reden). Ga je dan medicamenten gebruiken, dan stamp je tegen Gods schenen (en JA: God heeft een menselijke vorm. Hij vecht met Jacob (en verliest!), hij schrijft op de muur met een onzichtbare(!) hand, hij praat met allerlei profeten – met Zijn mond, hoop ik, Hij ziet Adam en Eva niet als ze zich beschaamd zitten te verbergen in de bosjes, enz.) Ziek zijn en willen genezen, dat doe je niet - dit is niet wat God in gedachten had met jou. (in gedachten... Hij heeft misschien zelfs een brein!)

Het leven van dat soort gelovige is in moreel opzicht onverschillig. Hij is geparalyseerd. Kan hij er wat aan doen dat God allerlei toetsjes, testen, taken en overhoringen concipieert voor zijn overgegevene - bewust vaag taalgebruik, tussen haken. Hetzelfde fatum is weggelegd voor de moeders van de zelfmoordterroristen die de toestand van hun land willen verbeteren door zichzelf op te blazen. Zij lachen maar bitter met het vooruitzicht dat het libido hunner zonen hen naar de Hemel drijft om daar maagden te laten bloeden (en de vrouwelijke zelfmoordterroristen dan? Wat staat hen te wachten? En als die mannen homo zijn? Welke prematuur gestorven maagd moet ook daar ook nog eens diensten verlenen?).

’t Is godgeklaagd, dat wel. Maar wie de vrije wil uitsluit van het Goddelijke plan, moet maar leven met de miserie. Wie de vrije wil incorporeert in Gods plan moet beseffen dat de gelovige dan vrij is te doen wat hij wil. Als God de vrije wil geeft, dan moet God niet Boos zijn als die vrije wil gebruikt wordt op een manier die Hem niet zint. Had-Ie de vrije wil maar niet moeten geven.

‘Ja, maar de vrije wil wordt gegeven om te testen hoe je je leven zult leiden’, repliceren sommigen. Als dat niet bedenkelijk is? Als Hij al weet hoe gij zult leven, dan speelt het geen rol hoeveel vrije wil je hebt. Je hebt dan geen vrije wil meer als alles al voorbestemd is. Het is ook 'goddelijke rechtvaardigheid' dat God iemand de keuze laat om iets van het leven te maken en hem of haar dan voor straft als 1) God al weet wat die gaat doen en het niet remedieert en 2) God sommigen een dergelijk leven laat leiden om ze erna te straffen voor een leven waarin ze geen keuzen hebben kunnen maken. Dan rest de vraag nog welke God de straf gaat geven als het ene voor de ene God kan, maar voor de Andere niet.

Ach, misschien moeten we dergelijke mensen aan hun lot overlaten. Dan kunnen we niks verkeerd doen.