Dev & Devi

Over spiritualiteit en moraal

Neem Osama Bin Laden en Dardinaal Canneels voor de geest. Die twee hebben een zielenrust overzicht. Zowel Osama, als Godfried geven de indruk een innerlijke kalmte te hebben. Toch verschillen ze (grotendeels) in hun morele overtuigingen.

Is dat niet straf? Je zou denken dat mensen die spiritueel zijn, moreel hoogstaander moeten zijn. Iemand kan oprecht en vol vertrouwen menen met een glimlach op de mond dat vrouwen onderdanig moeten zijn aan mannen. Dat is akelig.

Zover mijn ervaring gaat met meditatie, weet ik dat de diepste meditatieve staat amoreel is. Het besef van goed en kwaad is daar niet. Die staat is een gedepersonaliseerd woordenloos en waardenloos zijn.

Toch opperen sommigen dat positieve moraliteit voortvloeit uit de meditatieve oefening. Ik vraag mij af waar ze de moraal uithalen, in die staat? Wat kan er niet presecriptief zijn aan een staat die de fysica (itt. metafysica) overstijgt, transcendeert. Ik verklaar het niet aan de hand van een gebrek aan fantasie mijnentwege, maar aan de onmogelijkheid een oordeel te halen uit een plaats waar niks is. En daar waar je overstijgt, daar laat je alles iets achter.

Natuurlijk, dat wat ik 'niks' noem, zullen anderen 'God' noemen of nog iets anders. Maar ook dan komt de moraliteit die in de heilige geschriften vervat ligt als menselijk en man made over. (wat voor God is nu bezig met overspel of varkensvlees?) Ze lijkt kinderachtig in het oog van de dramatische definities die 'God' vlees om't lijf geven.

Ik ben van meningn dat er geen band tussen spiritualiteit en ethiek is. Sommigen zeggen dat die moraliteit voortvloeit uit één of andere relatie die men tijdens de meditatie opbouwt. Anderen zeggen dat de spiritualiteit als metafysisch geraamte fungeert dat wordt 'omvleesd' met moraal. Geen van beide kan ik volgen, opnieuw verwijzend naar de afwezigheid van betekenis in die meditatieve staat.

Als je hen scheidt kun je bijvoorbeeld spiritueel zijn en een seculiere moraal erop na houden. Dat kan. Maar sommige mensen zoeken spiritualiteit in de brede definitie van bijgeloof. Ze geloven dan bijvoorbeeld in beschermengelen of de ziel, bepaalde fabels, ... Mythes als constitutieve verhalen.

Kunnen zo'n mensen seculier moraliseren? Nee, de rode draad in dat soort moraliteit is geënt in een prescriptieve morele microcosmos. Daardoor plooit men het eigen denken terug op de impliciet rode draad en wordt het denken belemmerd.

Spiritualiteit dient tot niets. Ze gaat van egofucking naar egokilling. Allebei zijn die neutraal. Zelfs als zich eindeloos ontluikende herziening van de eigen plaats in het geheel der werkelijkheden leidt zij niet tot een meer verfijnde moraliteit. Moraal dient gebaseerd te zijn in een solide theorie, constructieve ervaring en feitenkennis - en alle drie moeten die communiceerbaar en begrijpelijk zijn. Spiritualiteit is er voor zichzelf, moraal ook.

Tussen Dev en Devi wordt het dus niks.