Taboes brengen onherstelbare schade toe in de samenleving

Dagelijks krijgen we te maken met taboes. Dat gebeurt bewust (een onderwerp ontwijken of er eufemistisch over doen) of onbewust (een onderwerp gewoonweg niet ter sprake brengen doordat de omstandigheden ongepast zijn). Wat de omstandigheden zijn heeft meer te maken met de mogelijkheid om de sfeer te verpesten, dan wel de aanvaardbaarheid van een bepaald onderwerp te lanceren.

Enkele dagen voor de geboorte van een kind beginnen over 'wat bij een miskraam?' kan de sfeer verpesten, maar is het aanvaardbaar om daarover te praten? Natuurlijk wel! Over obese mensen praten in de aanwezigheid van obese mensen kan de sfeer verpesten, maar aanvaardbaar blijft het hoedanook.

De schade die men aan taboes aanricht is een noodzakelijke schade die zich na verloop van tijd herstelt. Men zegt dat de tijd alle wonden heelt, maar zolang iets in de taboesfeer blijft, blijft het taboe untouchable en het leed dat daaruit voorvloeit navenant. Wij spreken over pedofilie, gerontofilie, 'afwijkende' seksuele voorkeuren als SM, anale seks, groepsseks en fetisjen, alcoholisme, overspel, gebrek aan hygiëne, allerhande recreatief druggebruik, godsdienstigheid (het niet in vraag durven stellen van absurde geloofsovertuigingen doordat godsdienstige overtuigingen om een obscure reden d'office respect verdienen), inkomen en politieke voorkeur.

Wat is daar nu zo erg aan aan al die taboes waaronder niemand lijdt? Stel dat ik graag dronken orale seks geef. Doe ik daar iemand kwaad mee? Het kan misschien bepaalde mensen shockeren, maar berokken ik iemand schade als ik dat zeg? Toch niet! Mensen zouden wat mondiger moeten worden over taboes. Door taboes in stand te houden valt een heleboel interesante communicatie weg. Mijn lieve knappe vrouw zegt dat mensen pas interessant worden als je ze backstage spreekt. Dat is een mooie metafoor: backstage. Daar leer je hun ware gezicht kennen en - taboes of geen taboes - daar ontdek je hun even grote menselijkheid als die van jezelf.

Taboes doorbreken ontschminkt de mens van sociaal-communicatief conformisme. Het is een gevangenis, geloof me, telkens rekening te houden met het sociaal wenselijke (een ad populum). Kijk naar landen met veel taboes, zoals Iran. Daar vallen doden als de geslachten mekaar aankijken. Het is ook taboe dat een vrouw zou praten met een niet-verwante man (niet getrouwd, geen familie). Kunnen mensen die zo'n taboes in stand houden waarlijk gelukkig zijn? Denken zij dat de wereld er beter van wordt wanneer iets onbesproken blijft? Theo Kars schrijft in zijn Praktisch Verstand dat als je gelukkig wil leven je je ergens anoniem moet vestigen, een grote stad, bijvoorbeeld. Hij heeft gelijk - anoniem voelt een mens zich vrijer. Toch lost hij daarmee geen probleem op: dat van de taboes waar niemand fysiek, noch emotioneel last van ondervindt. Stel dat ik mijn leven wil leiden én toch niet anoniem wil blijven. Dat kan, maar ik riskeer daarmee een klets in het gezicht van de publieke smaak te geven, zoals de Russische futuristen een belangrijk essay noemden.

Maar het kan ook het leven interessanter maken. Het vermenselijkt mensen en de ijdele chit-chat die 's mens onzekerheden moeten camoufleren valt weg tot het eigenlijke gezicht zichtbaar wordt. Backstage gaat de schmink eraf en dan zie je het ware gelaat.

Word ik daardoor geöstraceerd? Het kan. Maar het heeft wel iets teweegbracht bij de geshockeerden. Ten eerste, ze beseffen dat niet iedereen een blad voor de mond wil nemen. Ten tweede, dat het probleem dat ze zo geshockeerd zijn bij zichzelf ligt. Ten derde, dat ze hun eigen verdrongen menselijkheid leren kennen als ze de waarheid van een taboe niet kunnen verdragen.

Dus, zo gij mens zijt, spreekt! als Uw leven U lief is.